بلاکچینِ اختصاصی چیست؟ و آیا «تتر»ی که روی یک شبکه‌ی تازه می‌بینید واقعی است؟
۹ آبان ۱۴۰۵
هر چند وقت یک بار پروژه‌ای اعلام می‌کند «بلاکچینِ اختصاصی» یا «شبکه‌ی مستقلِ» خودش را ساخته است. بلاکچینِ اختصاصی یعنی شبکه‌ای جدا، نه روی ترون یا اتریوم؛ ولی مستقل بودنش به یک چیز بستگی دارد: چه کسی آن را اداره می‌کند. این متن پنج سؤال برای سنجیدنِ هر شبکه‌ی تازه می‌دهد، و توضیح می‌دهد چرا «تتر» یا «دلار»ی که روی چنین شبکه‌ای می‌بینید، تترِ واقعی نیست.
بلاکچین، در یک جمله
بلاکچین دفترِ حسابی است که روی کامپیوترهای زیادی (به آن‌ها «نود» می‌گویند) کپی شده، و این کامپیوترها سرِ هر تراکنشِ تازه با هم توافق می‌کنند. همه‌ی ارزشش در یک چیز است: هیچ‌کس به‌تنهایی نمی‌تواند دفتر را عوض کند. نه حسابی را ببندد، نه تراکنشی را برگرداند، نه از هیچ پول بسازد.
«اختصاصی» دو معنای خیلی متفاوت دارد
شبکه‌ی عمومی. هر کسی می‌تواند نود راه بیندازد، دفتر را خودش بخواند و در تأییدِ تراکنش‌ها شریک شود. ترون، اتریوم و بیت‌کوین از این نوع‌اند. «مستقل» بودن اینجا معنا دارد، چون گرداننده‌ها زیادند و از هم جدا.
شبکه‌ی خصوصی (مجوزدار). فقط کامپیوترهایی که خودِ شرکت انتخاب کرده دفتر را تأیید می‌کنند. ظاهرش بلاکچین است و اسکنر و آدرس و تراکنش هم دارد، ولی در عمل یک دیتابیسِ شرکتی است: شرکت هر کاری بخواهد با دفتر می‌کند، چون کسِ دیگری نیست که مخالفت کند.
ساختنِ یک شبکه‌ی تازه امروز کارِ سختی نیست؛ نرم‌افزارهای آماده و رایگان برای راه انداختنِ شبکه و حتی اسکنرِ آن وجود دارد. سختیِ کار این است که گرداننده‌های مستقل و کاربرِ واقعی پیدا کند.
پنج سؤال پیش از اعتماد به یک شبکه‌ی تازه
چه کسانی شبکه را اداره می‌کنند؟
بپرسید تراکنش‌ها را چند گرداننده (Validator) تأیید می‌کنند و آن‌ها کیستند. اگر همه یا بیشترشان مالِ یک شرکت‌اند، شبکه دقیقاً به همان اندازه مستقل است که آن شرکت.
می‌توانید خودتان یک نود راه بیندازید؟
در شبکه‌ی واقعاً عمومی، نرم‌افزارِ نود منتشر شده و هر کسی می‌تواند آن را اجرا کند و دفتر را خودش، بدونِ واسطه، بخواند. اگر تنها راهِ دیدنِ شبکه سایت یا اسکنرِ خودِ پروژه است، شما فقط چیزی را می‌بینید که آن‌ها نشان می‌دهند.
چه کسی می‌تواند توکنِ تازه بسازد یا حسابی را ببندد؟
بپرسید آیا کلیدی هست که با آن بشود توکن ساخت، حسابی را مسدود کرد یا قواعد را عوض کرد، و این کلید دستِ کیست. در بیشترِ شبکه‌های خصوصی جواب «خودِ شرکت» است.
«دلار»ِ روی این شبکه از کجا آمده؟
Tether، صادرکننده‌ی تتر (USDT)، فقط روی فهرستِ مشخصی از شبکه‌ها تتر صادر می‌کند و آن فهرست را خودش اعلام می‌کند. روی هر شبکه‌ی دیگری، چیزی که اسمش USDT یا «دلار» است یکی از این دو است:
- رسیدِ یک پل یا نگهدارنده: تترِ واقعی جای دیگری نگه داشته شده و این رسیدِ آن است، و ارزشش به اعتبارِ همان نگهدارنده است. توکنِ رپ‌شده را ببینید.
- فقط یک اسم: روی هر شبکه‌ای، هر کسی می‌تواند توکنی بسازد و اسمش را USDT بگذارد.
در هیچ‌کدام، تترِ واقعی در دستِ شما نیست.
کجا می‌شود آن را به دلارِ واقعی تبدیل کرد؟
ارزشِ هر توکن به این است که کجا و به چه کسی بشود فروختش. اگر فقط در سایتِ خودِ پروژه خریدار دارد، قیمتی را که می‌بینید همان پروژه تعیین می‌کند، و بیرون آمدن از آن به خواستِ او بستگی دارد.
«مسدودنشدنی» یعنی چه، و یعنی چه نه
بعضی پروژه‌ها می‌گویند شبکه‌شان مسدودنشدنی یا تحریم‌ناپذیر است. کدِ یک شبکه را سخت می‌شود متوقف کرد؛ ولی آدم‌ها، شرکت‌ها، صرافی‌ها و راه‌هایی که توکن با آن‌ها به دلار تبدیل می‌شود، همه می‌توانند مسدود شوند. و اگر گرداننده‌های شبکه همه یک شرکت باشند، آن شبکه دقیقاً به اندازه‌ی همان شرکت آسیب‌پذیر است.
نشانه‌های هشدار
- گفته می‌شود «بلاکچینِ اختصاصی»، ولی معلوم نیست چه کسی آن را اداره می‌کند.
- نرم‌افزارِ نود منتشر نشده، و تنها اسکنر مالِ خودِ پروژه است.
- روی شبکه «دلار» یا «تتر» هست، ولی معلوم نیست پشتش چیست و کجا نگه داشته می‌شود.
- توکنِ پروژه فقط در سایتِ خودش خرید و فروش می‌شود.
- از شما می‌خواهند تترِ واقعی بدهید و در عوض توکن یا «دلارِ» شبکه‌ی آن‌ها را بگیرید.
در مانی هاربر
- فقط USDT از قراردادِ رسمیِ ترون (
TR7NHqjeKQxGTCi8q8ZY4pL8otSzgjLj6t) و TRX روی شبکه‌ی ترون به حساب می‌نشیند. هر دارایی یا شبکه‌ی دیگری که به آدرسِ واریز برسد، قابلِ بازگرداندن نیست. - هر تتری را که کسی برایتان فرستاده، روی ترون، اتریوم یا BSC، می‌توانید در تترسنج بسنجید: از قراردادِ رسمی آمده یا فقط اسمش USDT است.
- واریزها هر شب، با کدی جدا، مستقیم با بلاکچین تطبیق داده می‌شوند و نتیجه‌اش در صفحه‌ی شفافیت دیده می‌شود.
بیشتر در همین باره: این تتر واقعی است؟، توکنِ رپ‌شده چیست و فرقِ TRC20، ERC20 و BEP20.
این متن آموزشی است و توصیه‌ی سرمایه‌گذاری نیست.