امانت‌دار (اسکرو) چیست؟ شش سؤال پیش از سپردنِ پول به یک سکوی معامله‌ی امن
۲ آبان ۱۴۰۵
امانت‌دار، یا اسکرو (Escrow)، واسطه‌ای است که پولِ خریدار را نگه می‌دارد تا فروشنده جنس یا کار را تحویل بدهد؛ راهی برای معامله‌ی امن با کسی که نمی‌شناسیدش. ولی هر سکویی که بگوید «پولتان تا پایانِ معامله امن است»، امانت‌دارِ قابلِ اعتمادی نیست. پیش از سپردنِ پول به هر امانت‌داری، این شش سؤال را بپرسید.
امانت‌دار دقیقاً چه کار می‌کند
یک معامله‌ی امانی سه مرحله دارد:
- قفل. خریدار پول را نزدِ امانت‌دار می‌گذارد. از این لحظه هیچ‌کدام از دو طرف به‌تنهایی نمی‌تواند برش دارد.
- تحویل. فروشنده، که حالا می‌داند پول آماده است، جنس یا کار را تحویل می‌دهد.
- آزاد. خریدار بررسی می‌کند و پول به فروشنده می‌رسد.
ارزشِ یک امانت‌دار در این سه مرحله نیست؛ در جواب‌هایی است که برای روزِ مشکل از پیش نوشته است. شش سؤالِ پایین همان جواب‌ها را می‌پرسد.
شش سؤال پیش از سپردنِ پول
چه چیزی قفل می‌شود؟
پولی که قفل می‌شود باید بیرون از همان سکو هم ارزش داشته باشد و فروختنی باشد؛ مثلاً تتر (USDT) از قراردادِ رسمی. اگر معامله با توکنی انجام شود که خودِ سکو منتشر کرده، امانت فقط به اندازه‌ی ارزشِ همان توکن امن است، و آن ارزش هم دستِ همان سکوست.
همین درباره‌ی «پاداش» هم صادق است. پاداشی که با توکنِ خودِ سکو پرداخت شود، تا وقتی جای مستقلی برای فروختنش نباشد، فقط عددی روی صفحه است.
در اختلاف، چه کسی تصمیم می‌گیرد و بر چه اساسی؟
بلاک‌چین نمی‌بیند لپ‌تاپ به دستِ خریدار رسید یا نه، یا لوگو همان‌طور که سفارش داده شده بود طراحی شد یا نه. هر امانت‌داری، حتی آن‌که روی بلاک‌چین ساخته شده، برای روزِ اختلاف یک داور لازم دارد. بپرسید:
- داور کیست؟
- بر اساسِ چه چیزی تصمیم می‌گیرد: شرایطِ نوشته‌شده، پیام‌ها، مدارک؟
- دلیلِ تصمیمش را مکتوب می‌کند؟
- چه تصمیم‌هایی ممکن است: پرداخت به فروشنده، بازگشت به خریدار، تقسیم؟
جمله‌هایی مثلِ «روی بلاک‌چین ایمن است» یا «شبکه نظارت می‌کند» به هیچ‌کدام از این سؤال‌ها جواب نمی‌دهند.
اگر یکی از دو طرف ساکت ماند، چه می‌شود؟
دو حالت را بپرسید. فروشنده تا مهلت تحویل نداد: خریدار پولش را پس می‌گیرد؟ خریدار پس از تحویل جواب نداد: پول بعد از چند روز به فروشنده می‌رسد؟ اگر این دو قاعده از پیش نوشته نشده باشد، پول ممکن است بی‌پایان قفل بماند، یا سرنوشتش به تصمیمِ همان روزِ سکو بسته باشد.
کارمزد چقدر است و چه کسی می‌دهد؟
کارمزد باید پیش از ساختنِ معامله، با عدد، معلوم باشد: چند درصد، از سهمِ چه کسی، و اگر پول به خریدار برگشت، کامل برمی‌گردد یا نه.
فروشنده می‌تواند پیش از تحویل ببیند پول واقعاً قفل شده؟
اسکرین‌شاتِ «پرداخت شد» یا لینکی که خریدار فرستاده، مدرک نیست. فروشنده باید قفل‌شدنِ پول را روی خودِ سکو، در حسابِ خودش، ببیند. اگر قرار است تتر را مستقیم بگیرید، پیش از تحویل با تترسنج ببینید واقعی است و واقعاً رسیده.
همین حالا کار می‌کند، و قواعدش کجا نوشته شده؟
پیش‌ثبت‌نام قول است، نه سرویس. پیش از سپردنِ پول ببینید:
- سرویس همین حالا کار می‌کند و می‌شود یک معامله‌ی واقعی ساخت.
- قواعدش پیش از ثبت‌نام، روشن و مکتوب در دسترس است.
- خودِ سکو یا گردانندگانش در فهرست‌های رسمیِ تحریم نیستند. اگر باشند، پولی که در آن است ممکن است مسدود شود و آدرس‌هایی که با آن معامله کرده‌اند در صرافی‌ها به مشکل بخورند.
نشانه‌های هشدار
- طرفِ معامله لینکِ یک سایتِ امانت‌داری را می‌فرستد که نمی‌شناسید. سایتِ امانت‌دارِ جعلی یکی از کلاهبرداری‌های رایج است؛ آدرسِ امانت‌دار را خودتان تایپ کنید.
- طرفِ معامله وسطِ کار می‌خواهد «برای سرعت» پول را بیرون از امانت‌دار و مستقیم بفرستید.
- سکو وعده‌ی «کاملاً امن» یا «تضمینی» می‌دهد، ولی قاعده‌ای برای اختلاف ننوشته است.
- پاداش یا سود فقط با توکنِ خودِ سکو پرداخت می‌شود.
امانت‌دارِ مانی هاربر به این سؤال‌ها چه جوابی می‌دهد
- چه چیزی قفل می‌شود: فقط تتری (USDT) که واقعاً به حسابتان واریز شده، از ۵ تا ۵۰٬۰۰۰ تتر در هر معامله.
- اختلاف: خریدار مشکل را گزارش می‌کند و پول قفل می‌ماند. مانی هاربر بر اساسِ شرایطِ نوشته‌شده، پیام‌های داخلِ معامله و مدارکِ دو طرف، با دلیلِ مکتوب تصمیم می‌گیرد: آزادکردن برای فروشنده، برگرداندن به خریدار یا تقسیم. پیام‌های معامله پاک یا ویرایش نمی‌شوند. ما دادگاه نیستیم و تصمیممان فقط درباره‌ی همین پول است.
- سکوت: اگر فروشنده تا مهلت تحویل ندهد، خریدار پولش را پس می‌گیرد. اگر خریدار پس از اعلامِ تحویل، در مهلتِ بررسی کاری نکند، پول خودکار به فروشنده می‌رسد. فروشنده هم هر وقت بخواهد می‌تواند پول را به خریدار برگرداند.
- کارمزد: ۱٪، فقط از سهمِ فروشنده. خریدار کارمزدی نمی‌دهد و پولی که به او برگردد، کامل برمی‌گردد. فرمِ ساختِ معامله، پیش از ساختن، نشان می‌دهد چقدر به فروشنده می‌رسد.
- دیدنِ قفل: فروشنده همان لحظه که پول قفل شد خبردار می‌شود و آن را روی صفحه‌ی خودِ معامله می‌بیند. همان‌جا معلوم است هویتِ طرفِ مقابل تأیید شده یا نه، چند معامله‌ی امانیِ موفق داشته و چند اختلاف به ضررش تمام شده است.
- تحریم: واریز از آدرسی که Tether مسدودش کرده، یا آدرسی که در فهرست‌های رسمیِ تحریم است، پیش از نشستن به حساب بررسی می‌شود.
- قواعد: پیش از ثبت‌نام، روی صفحه‌ی امانت‌دار نوشته شده است. وقتی طرفِ دوم شرایط را پذیرفت، معامله فقط برای دو طرف دیده می‌شود و شرایطش دیگر تغییر نمی‌کند. قفل‌کردنِ پول، مثلِ برداشت، احرازِ هویتِ کامل می‌خواهد.
بیشتر در همین باره: تتر فلش چیست؟، کلاهبرداریِ «کارمزدِ برداشت» و تتر فرستادم ولی نرسیده.
این متن آموزشی است و توصیه‌ی سرمایه‌گذاری نیست.